dc.contributor.author: Grzywniak, Celestyna: pl_PL: dc.date.accessioned: 2017-06-30T09:35:47Z: dc.date.available: 2017-06-30T09:35:47Z: dc.date.issued: 2004: dc Paul Dennison, amerykański pedagog, opracował w latach 70. formę terapii, zwaną również kinezjologią edukacyjną ( Educational Kinesiology, Edu-K) bądź gimnastyką mózgu ( Brain Gym ). Dzięki doświadczeniom pracy z dziećmi mającymi problemy z nauką oraz obserwacji biegaczy stwierdził on, że ruch jest podstawą uczenia się. KINEZJOLOGIA EDUKACYJNA PAULA DENNISONA. Metoda ta zwana też gimnastyką mózgu polega na prostych ćwiczeniach fizycznych opracowanych w taki sposób, aby zintegrować pracę mózgu i ciała. Kinezjologia Edukacyjna pomaga poprzez ćwiczenia, na poprawę wzroku, pamięci, rozumienia, koordynacji i podstawy. METODA AKTYWNOŚCI WEDŁUG M. & CH. To nie sprzyja egzystencji twórczej. Dzięki systematycznie prowadzonym ćwiczeniom opracowanych przez dr Paula Dennisona poprawia się jakość procesu uczenia, wzrasta aktywność, lepsze radzenie sobie ze stresem i nadpobudliwością. Dr Paul Dennison – to prekursor badań mózgu. Dlaczego ćwiczenia Dennisona w szkole ? Kinezjologia edukacyjna z powodzeniem praktykowana jest w poradniach psycholog.- pedagogicznych, w placówkach rehabilitacyjnych, ośrodkach opiekuńczo-wychowawczych, podczas warsztatów terapii zajęciowej, coraz częściej w przedszkolach oraz w szkołach. Przykładowo stosowanie ruchów naprzemiennych to elementy metody P. A. Dennisona, zaś tworzenie sekwencji to elementy z zakresu terapii neurologopedycznej. Istotny jest fakt, że nastawione są one na usprawnianie wszystkich funkcji poznawczych. W poniższej innowacji proponowane są nowatorskie rozwiązania organizacyjno-metodyczne. . Metoda Dennisona - gimnastyka mózgu Metody i programy » Terapia pedagogiczna » Metoda Dennisona - gimnastyka mózgu Metoda Dennisona (czyli kinezjologia edukacyjna) to uczenie metodami aktywizującymi włączania naturalnych mechanizmów integracji umysłu i ciała poprzez specjalnie zorganizowane ruchy. Skierowana jest do wszystkich osób zainteresowanych rozwojem potencjału fizycznego i umysłowego niezależnie od wieku i zawodu. Kinezjologia edukacyjna staje się coraz bardziej popularna w terapii dzieci ze specyficznymi trudnościami w nauce czytania. Metodę stosuje się również w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi. To uniwersalna metoda pozwalająca lepiej: pokonywać stresy i napięcia wynikające z trudności życia codziennego, komunikować się z innymi ludźmi, uczyć się i zdawać egzaminy, przezwyciężać trudności związane z dysleksją, dysgrafią i dysortografią, zrozumieć procesy neurofizjologiczne i ich rolę w procesie uczenia się. Metoda oparta jest na trzech prostych założeniach: Nauka jest naturalną, przyjemną sferą działalności kontynuowaną prze całe życie. W naszym ciele ukryte są blokady, które utrudniają nam naukę, uniemożliwiają także łagodne przejście przez stresy. Wszyscy, w pewnej mierze, mamy trudności w uczeniu się, lecz do tej pory nie czyniliśmy żadnych starań, aby je usunąć (te blokady mogą trwać przez całe życie, jeśli nie podejmiemy się zmiany tego stanu rzeczy). Właściwie rozpoznane blokady mogą zostać usunięte, pod warunkiem prawidłowo prowadzonego treningu. Paul Dennison (amerykański pedagog) opracował metodę mającą na celu zintegrowanie pracy mózgu. Jego zdaniem, wiele problemów intelektualnych i emocjonalnych w życiu człowieka wynika ze złego współdziałania obu półkul mózgowych i z braku integracji między nimi. Aby człowiek miał pełny obraz otaczającego go świata niezbędna jest integracja prawej i lewej półkuli mózgowej, bo mózg jest narządem symetrycznym, a każda półkula ma inne zadania. Prawa półkula mózgu jest to półkula odpowiedzialna za uczucia, prawdziwe wielowymiarowe uczenie się, ogólny ogląd, percepcję przestrzeni, pamięć długotrwałą, intencje - czyli jest ona twórcza, emocjonalna, postrzegająca całość. Lewa półkula mózgowa (u osób praworęcznych) odpowiada zaś za: myśli, analizę, przypisywanie faktów, widzenie szczegółów, percepcję czasu, kontrolę nad słowem, porozumiewanie się werbalne, pamięć krótką - czyli jest ona logiczna i postrzega poszczególne elementy. Dzięki harmonijnej współpracy obu półkul mózgowych dzieci jak i dorośli z łatwością przyswajają sobie nową wiedzę, umiejętności. Brak równowagi między pracą obu półkul mózgowych zdaniem Dennisona, prowadzi do powstawania różnego rodzaju zakłóceń. Dziecko może mieć problemy np.: w nauce czytania i pisania, z koncentracją uwagi, wyrażaniem własnych emocji. Paul Dennison twierdzi, że powstałe zaburzenia („blokady”) można zlikwidować właśnie poprzez ruch. Proponuje on ćwiczenia bardzo łatwe i bezpieczne, które wykonywane pod kierunkiem terapeuty prowadzą do integracji obu półkul mózgu, czego efektem może być np.: płynne czytanie lub poprawa koncentracji uwagi dziecka na własnych ruchach i działaniu. Działania kinezjologii edukacyjnej powodują dość szybkie i długotrwałe zmiany, poprzez rzeczywiste budowanie powiązań nerwowych w obrębie mózgu i ciała, dzięki czemu uczenie przebiega szybciej, efektywniej, a co ważniejsze - bezstresowo. Dennison odkrył, że funkcje mózgu ludzkiego są trójwymiarowe tak, że stanowią całość. Proces kształcenia może być miły i przystępny, pod warunkiem, że zostanie poprowadzony wielowymiarowo: wymiar lateralizacji (lewa i prawa półkula mózgu) wymiar koncentracji (pień mózgu i płat czołowy) wymiar stabilności (system limbiczny) Metoda Dennisona może dawać następujące efekty: usuwać blokady ukryte w naszym ciele, wprowadzać ciało i umysł w stan optymalny do przyswajania wiedzy równoważąc wymiar latelarności, koncentracji, stabilności. Zestaw ćwiczeń gimnastyki mózgu można podzielić na: I. Podstawowy schemat ćwiczeń wprowadzających, II. Ćwiczenia na przekraczanie linii środka, III. Ćwiczenia wydłużające, IV. Ćwiczenia energetyzujące. I. PODSAWOWY SCHEMAT ĆWICZEŃ WPROWADZAJĄCYCH 1. Picie wody Woda jest czynnikiem energetyzującym, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu limbicznego. Woda aktywizuje mózg dla elektrycznych i chemicznych reakcji między mózgiem a układem nerwowym-poprawia umiejętności szkolne. Codziennie należy pić tyle szklanek wody ile wskazuje wzór: Waga ciała 11 2. Ruchy naprzemienne Ćwiczenia te powinny być stosowane w ciągu dnia możliwie jak najczęściej i w urozmaicony sposób. Oto przykłady ćwiczeń naprzemiennych: Krzyżowanie wyprostowanych ramion przed klatką piersiową tak, aby na zmianę wyżej była ręka lewa potem prawa. Dotykanie lewą dłonią prawego łokcia i odwrotnie. Dotykanie lewą dłonią prawego ucha i odwrotnie. Dotykanie lewą dłonią prawego kolana i odwrotnie, itp. Ruchy naprzemienne - poprawia pisanie, słuchanie, czytanie i rozumienie, koordynacja ruchowa lewej i prawej strony ciała, wzmocnienia oddechu, wzrost energii. 3. Punkty na myślenie Jedną ręka masuj punkty (miękkie miejsca pod obojczykami z lewej i prawej strony klatki piersiowej), a drugą rękę połóż na pępku. Czas ćwiczenia około 2 minut. Punkty na myślenie - przekazanie informacji od prawej półkuli do lewej połowy ciała i odwrotnie, stymulacja aorty, zwiększenie potoku elektromagnetycznej energii, likwiduje odwracanie liter i cyfr, prawidłowo układa ciało podczas czytania. 4. Pozycja Cooc`a Stań, skrzyżuj nogi w kostkach, wyciągnij ręce przed siebie i przekręć dłonie grzbietami do siebie tak, by kciuki skierowane były w dół. Teraz przełóż jedną rękę przed drugą tak by dłonie dotykały się wewnętrznymi stronami (kciuki są nadal skierowane w dół), skrzyżuj palce dłoni, zegnij ręce w łokciach i oprzyj ręce na piersi. Zamknij oczy, język połóż na podniebieniu. Oddychaj swobodnie. Czas ćwiczenia około 2 minut. Zwalniamy język, nogi, ręce swobodnie opuszczamy. Pozycja Cooc`a - emocjonalna stabilność, „uziemienie”, zwiększenie uwagi, swobodny ruch kości czaszki, wyraźne słyszenie, mowa, pisanie prac kontrolnych. II. ĆWICZENIA NA PRZEKRACZANIE LINII ŚRODKA 1. Ruchy naprzemienne 2. Leniwe ósemki dla oczu Stań. Wyciągnij przed siebie lewą rękę, zaciśnij pięść a kciuk skieruj do góry, rysuj kciukiem w powietrzu po kształcie położonej ósemki (znaku nieskończoności) wodząc oczami za ręką- głowa nieruchomo. Ruch zaczynaj zawsze w lewo do góry. Powtórz to samo prawą ręką a potem obiema rękoma jednocześnie. Leniwe ósemki - koordynacja wzroku, obwodowe widzenie, aktywizacja mózgu dla przekraczania środkowej wizualnej linii, integracja półkul mózgowych, mechanizm czytania (ruch oczu z lewej do prawej), rozpoznawanie znaków przy pisaniu, czytanie ze zrozumieniem. 3. Słoń Wyciągnij lewą rękę w przód, grzbietem dłoni do góry, głowę połóż na ramieniu wyciągniętej ręki, nogi w kolanach lekko ugięte, mały rozkrok. Rysuj ręką w powietrzu obszerne leniwe ósemki (ucho przyklejone do ramienia). Całe ciało prostuj. następnie to samo z prawą ręką. Pamiętaj, że kierunek pisania w lewo do góry. Słoń - stymulacja mowy wewnętrznej, twórcze myślenie, słuchanie własnego głosu, rozwój pamięci długoterminowej, zintegrowane widzenie, słyszenie i ruch; mowa, pismo, zapamiętywanie. 4. Leniwa ósemka alfabetyczna Najpierw narysuj kilka leniwych ósemek a potem wpisz w kształt leżącej ósemki małe litery alfabetu, zachowując kierunek w lewo do góry. Alfabetyczne ósemki - zasady pisowni, twórcze pisanie, koordynacja „ręka - oko”, rozpoznawanie i kodowanie symboli, zdolności manualne, precyzja ruchów, ortografia. 5. Motyl na suficie Podnosimy do góry głowę. Nosem na suficie kreślimy leżące ósemki. Zaczynamy w lewo do góry. Motyl na suficie - koordynacja wzrokowo ruchowa, mechanizm czytania i pisania. 6. Kołyska Usiądź na podłodze, ręce lekko ugięte oprzyj z tyłu utrzymując tułów podniesiony. Nogi zegnij w kolanach i podnieś stopy do góry. Usuń napięcie w jednym biodrze potem w drugim, robiąc nieduże ruchy nogami. Kołyska - rozwój zdolności do pracy w środkowym polu ciała, umiejętności wzrokowego śledzenia za ruchami w kierunku od lewej do prawej strony, nawyki skupiania uwagi i zrozumienia. 7. Rowerek Podnieś ręce i głowę do góry, obejmij głowę dłońmi i podtrzymuj ją. Prawym łokciem dotykaj lewego kolana, potem lewym łokciem prawego kolana, itd. Oddychaj rytmicznie. Rowerek - integracja lewej i prawej strony ciała, czytanie, umiejętność słuchania, pismo, zasady pisowni, matematyka. 8. Krążenie szyją Zwieszamy ciężko głowę i krążymy nią zaczynając w lewą stronę. Krążenie szyją - czytanie ze zrozumieniem, wyrażanie emocji,myślenie pamięć, matematyka. III. ĆWICZENIA WYDŁUŻAJĄCE (ROZCIĄGAJĄCE) 1. Przyciskanie dzwonka Stań prosto, odstaw jedną nogę do tyłu stawiając ją na palcach. Na wydechu zegnij w kolanie nogę stojącą z przodu a piętę tylnej nogi staraj się postawić na podłodze. Na wdechu podnoś się, prostując przednią nogę i podnosząc piętę tylnej nogi. Tylna noga powinna być wyprostowana. Zmień nogi. Pompowanie piętą - integracja tylnych i przednich części mózgu, rozwój wyraźnej mowy i językowych umiejętności, słuchanie ze zrozumieniem, czytanie ze zrozumieniem, zdolności twórczego pisania, zdolności do zakańczania rozpoczętego procesu. 2. Sowa Jedną ręką chwyć mocno mięśnie barku, głowę powoli odwracaj w lewo a potem w prawo, podbródek trzymaj prosto. Głową sięgaj maksymalnie w prawo i w lewo, aby rozluźnić mięśnie szyjne. Zrób wdech, gdy głowa jest w skrajnym położeniu tu gdzie ręka trzyma ramię, wydech w czasie obrotu głowy. Powtórz trzymając drugą ręką drugie ramię. Sowa - przekraczanie środkowej audialnej linii (uwagę słuchową, percepcję i pamięć), słuchanie własnego głosu, doskonalenie dialogu wewnętrznego, rozwój luźnego ruchu oczu, słuchanie ze zrozumieniem, mowę i ustny komunikat, matematyczne wyliczenia, pamięć, praca z komputerem. 3. Aktywna ręka Podnieś rękę do góry, chwyć ją drugą ręką. Podniesiona ręka stawia opór ręce trzymającej na wydechu w czterech kierunkach: w stronę głowy, do przodu, do tyłu, od ucha. Powtórz wszystko zmieniając ręce. Aktywna ręka - rozwój wyraźnej mowy i językowych zdolności, rozluźnianie przepony, koordynacja „ręka-oko”, kaligrafia, zasady pisowni, twórcze pisanie. 4. Wypady Rozstaw nogi szerzej od pleców, przekręć nogi tak by stopy były ustawione do siebie pod kątem prostym, Zegnij jedną nogę w kolanie i przenieś nogi, drugą nogę trzymaj prosto. Tułów trzymaj prosto. Zrób wypad na zgiętą nogę i odwróć głowę w stronę zgiętej nogi. Wypady - przekraczanie i praca w środkowej strefie ciała, rozwój percepcji przestrzennej, relaksacji całego ciała, zrozumienia, aktualizacji pamięci krótkoterminowej. 5. Luźne skłony - sięganie po piłkę Stań, skrzyżuj nogi w kostkach, zrób luźny skłon tułowia do przodu wyciągając ręce przed siebie (jakby oddając ciało działaniu przyciągania ziemskiego). Luźne skłony - odczuwanie uziemienia i stabilności, wzrokowej integracji, czytanie ze zrozumieniem, liczenie w pamięci, abstrakcyjne myślenie. 6. Zginanie stopy Usiądź, zegnij nogę w kolanie i połóż ją na udzie drugiej nogi, tak by zewnętrzna kostka dotykała uda. Końcami palców chwyć podstawę i miejsce mocowania mięśnia podudzia, następnie zginaj i prostuj stopę. Zginanie stopy - integracja tylnych i przednich części mózgu, rozwój wyraźnej mowy i językowych umiejętności, zrozumienie w czasie czytania i słuchania, zdolność twórczego pisania, zdolność podążania za logiką zadania i dokończenia go. 7. Kobra Usiądź, oprzyj dłonie na stole, trzymaj plecy rozluźnione, zacznij oddychać tak jakby „od podstawy kręgosłupa”. Skup się na oddechu tak jakby był źródłem twej siły (a nie pracą mięśni). Kobra - przekraczanie środkowej linii ciała,, rozluźnienie centralnego układu nerwowego, obuoczne widzenie, zgodna praca obojga oczu, słuchanie ze zrozumieniem, umiejętności mowy, kontrola motoryki precyzyjnej. IV. ĆWICZENIA ENERGETYZUJĄCE 1. Kapturek myśliciela Dużymi palcami i kciukiem chwyć małżowinę uszną i masuj ją (odciągając do tyłu i ściskając). Masaż zaczynaj od góry i przesuwaj się w dół do płatka ucha. Kapturek myśliciela - przekraczanie środkowej audytywnej Unii (mającej związek z uwagą słuchową, rozpoznawaniem, rozróżnianiem, percepcją, pamięcią), słuchanie własnego głosu w czasie mówienia, dobrej pracy pamięci krótkoterminowej, doskonalenie dialogu wewnętrznego, zgodnego słuchania obydwoma uszami, słuchanie ze zrozumieniem, wystąpienia publiczne, śpiew, gra na instrumencie. 2. Energetyczne ziewanie Dotknij końcami palców miejsca na zębach tuż przed miejscem gdzie łączy się dolna szczęka z górną, masuj te miejsce, lekko otwórz usta, wyobraź sobie, że ziewasz. Energetyczne ziewanie - percepcja sensoryczna, motoryczne funkcje oczu i mięśni, odpowiadających za dźwięk i żucie, procesy utleniania w organizmie, uwaga i percepcja wzrokowa, komunikacja, umiejętność wybierania potrzebnej informacji, głośne czytanie, twórcze pisanie, wystąpienia publiczne. 3. Oddychanie przeponowe Zrób wdech nosem. Najpierw oczyść płuca, robiąc krótkie wydechy przez zaciśnięte wargi (wyobraź sobie że chcesz utrzymać piórko w powietrzu). Po tym wydech możesz robić nawet nosem. Połóż ręce na brzuchu, na wdechu ręce podnoszą się a na wydechu opuszczają się. Zrób wdech i licz do trzech, zatrzymaj oddech na trzy sekundy, wydychaj licząc do trzech, znowu zatrzymaj oddech na trzy sekundy. Powtórz całość jeszcze raz. Oddychanie przeponowe - rozluźnienie centralnego układu nerwowego, ustalenie rytmu ruchów kości czaszki; czytanie, głośne czytanie mowa. 4. Punkty pozytywu Dotknij lekko końcami palców punktów, które znajdują się na czole, bezpośrednio nad oczami, równo po środku między linią włosów a brwiami. Punkty pozytywne - wzmocnienie czołowych części mózgu, osłabienie reakcji odruchów wymuszonego działania, pozytywny wpływ na procesy nauki pisania, matematyki, pamięci długoterminowej. 5. Punkty uziemienia Końcami palców jednej ręki dotknij brody pod dolną wargą, a palce drugiej ręki połóż na górnej części kości łonowej. Patrz w dół (na podłogę). Punkty uziemienia - praca w polu środkowym, stabilność, uziemienie (wodzenie oczami w dole dla rozwoju umiejętności widzenia z bliska), umiejętności organizacyjne (ruch oczu w pionie i poziomie), umiejętność nie gubienia wierszy i kolumn w czasie czytania, pisanie i prace matematyczne. 6. Punkty równowagi Jedną rękę połóż na wgłębieniu u podstawy czaszki za uszami a drugą na pępku. Zmień położenie rąk. Punkty równowagi - pobudzenie i koncentracja świadomości, podejmowanie decyzji, rozluźnienie napięcia przy ruchu szczęk i kości czaszki, rozumienie podtekstu napisanego „między wierszami”, punktu widzenia autora tekstu, krytyczna ocena i podejmowanie decyzji, umiejętność rozróżniania przy pisaniu i matematyce. 7. Punkty przestrzeni Końcami palców jednej ręki dotknij miejsca między górną wargą a nosem, drugą rękę połóż tuż powyżej kości łonowej. Wzrok skieruj do góry. Zamień ręce. Punkt przestrzeni - zdolności pracy w polu środkowym, rozluźnienie centralnego układu nerwowego, percepcja głębokości wyobrażenia, zdolności widzieć blisko i daleko, umiejętności organizacyjne, skupienie na zadaniu. UMIEJĘTNOŚCI SZKOLNE - DOBÓR ĆWICZEŃ W zakresie reedukacji czytania stosuje się następujące grupy ćwiczeń: Na płynne czytanie: Punkty na myślenie - ćwiczenie to wzmaga jasność umysłu, ułatwia płynne czytanie, Ruchy naprzemienne - ułatwiające proces uczenia się, Leniwe ósemki - ćwiczenie to stanowi znaczną pomoc w reedukacji dzieci ze specyficznymi trudnościami w nauce czytania, poprawia płynność czytania, zapamiętywania, słuchania i myślenia jednocześnie. Głośne czytanie ze zrozumieniem: Ruchy naprzemienne. Krążenie szyją - ćwiczenie to, poprzez wydłużenie mięśni w obrębie barków i szyi, odblokowuje przepływ krwi do mózgu, co pomaga w głośnym czytaniu. Oddychanie przeponowe - ćwiczenie to zwiększa pojemność płuc, poprawia dotlenienie organizmu, co wpływa korzystnie na głos w czasie czytania. Kołyska - wykonywanie tego ćwiczenia wzmaga aktywność obu półkul mózgowych ułatwiając głośne czytanie. Ćwiczenia na przesuwanie wzrokiem po kolumnach: Punkty ziemi - jest to ćwiczenie na energię receptywną. Łączy się w ten sposób punkty początkowy i końcowy meridianu centralnego. Ćwiczenie to poprawia akumulację wzroku, koncentrację wzroku na przedmiotach, ułatwia odwzorowywanie i uczenie się. Punkty przestrzeni - jest to ćwiczenie na energię ekspresyjną. Pomaga rozluźnić się i uspokoić przed sprawdzianami, czytaniem. Punkty równowagi - ćwiczenie to ułatwia koncentrację uwagi, myślenie skojarzeniowe. Poprawia umiejętności uczenia się. W celu usprawnienia odpowiedzi z czytanego tekstu stosuje się następującą grupę ćwiczeń: Pompowanie piętą - wykonywanie tego ćwiczenia sprawia, że zwalnia się napięcie w miejscach gdzie najwcześniej objawia się stres (tył podudzia od ścięgna Achillesa do mięsna podkolanowego), to przywraca ruchy kręgosłupa, przemieszczanie płynu mózgowo - rdzeniowego. Poprawia koncentrację uwagi, umiejętność wypowiadania się. Zginanie stopy - ćwiczenie to włącza lewą półkulę mózgową, odpowiedzialną za mowę. Rozluźnia mięśnie, których blokada powoduje trudności z mową - zmniejsza kłopoty językowe. Poprawia pamięć, koncentrację uwagi. Ułatwia rozumienie i relacjonowanie tekstu przeczytanego. Systematyczne stosowanie ćwiczeń z dziećmi o specyficznych trudnościach w nauce czytania przynosi dzieciom duże korzyści, zwiększa umiejętność uczenia się, rozwija inne dotąd zablokowane funkcje. Dzieci zaczynają wierzyć we własne możliwości. Umiejętność czytania (przekroczenie optycznej linii środkowej) punkty na myślenie ćwiczenia naprzemienne motylek na suficie wodzenie wzrokiem Czytanie na głos krążenie szyją energetyzujące ziewanie ćwiczenia naprzemienne kołyska oddychanie przeponowe Czytanie ze zrozumieniem przyciskanie dzwonka (pompowanie piętą) zginanie stopy wypady Szybkie czytanie leniwe ósemki ćwiczenia naprzemienne sowa przyciskanie dzwonka (pompowanie piętą) Pisanie klasówek woda leniwe ósemki punkty uziemienia punkty przestrzeni pozycja Cook'a ćwiczenia naprzemienne Ortografia słoń kapturek myśliciela sowa Usprawnianie pisania leniwe ósemki alfabetyczne ósemki aktywna ręka rysowanie oburącz - leniwa ósemka dla oczu Twórcze pisanie przyciskanie dzwonka (pompowanie piętą) zginanie stopy energetyzujące ziewanie Matematyka sowa przyciskanie dzwonka krążenie szyją słoń sięganie po piłkę Klarowność słyszenia i mowy kapturek myśliciela ćwiczenia naprzemienne słoń pozycja Cook'a Obraz własnego ja punkty pozytywne pozycja Cook'a punkty równowagi Koordynacja całego ciała w sporcie i zabawach ruchowych myślenie o X ćwiczenia naprzemienne punkty równowagi kołyska punkty przestrzeni kobra Uczenie się na pamięć oraz powtarzanie ćwiczenia naprzemienne punkty równowagi punkty pozytywne krążenie szyją Myślenie twórcze ćwiczenia naprzemienne sięganie po piłkę kobra (akumulator) kołyska Sprawność pisania na maszynie i obsługi komputera woda pozycja Cook'a krążenie szyją Dawniej dzieci instynktownie ćwiczyły wiele zawartych w kinezjologii ruchów. Gra w klasy, skakanka, jazda na hulajnodze, toczenie obręczy, gra w kraje, waga i wiele, wiele innych - to właśnie ćwiczenia ruchów naprzemiennych. Kinezjologia nie jest jak gimnastyka, gdzie nauczycielka każdego poprawia. Dzieci dotykają na przemian prawą ręką podniesionego lewego kolana i odwrotnie. Częste powtarzanie ćwiczeń uruchamia nowe reakcje dziecka. Kinezjologia nie ma nic wspólnego z hipnozą czy jakimś nadnaturalnym wpływem. To „zmyślne ruchy” - tak też brzmi polski tytuł jednej z kinezjologicznych książek. Ruchy, które uczą myśleć - to oparta na podstawach neurofizjologii metoda wspomagania nauczania i korygowania dysfunkcji rozwojowych. Jej zasada ujęta w bardziej poetyckie motto brzmi: „aby złapać myśl, potrzebny jest ruch”. To, co przekonuje nauczycieli i rodziców w zastosowaniu opisywanej metody, to także wielka frajda, jaką mają dzieci z ćwiczeń. Katarzyna Gano - oligofrenopedagog, terapeutka metody A. Tomatisa adres gabinetu: Terapia Pedagogiczna 09-400 Płock, ul. Bielska 14 a m. 21 Katalog Dorota SzczęsnowiczRóżne, ArtykułyZastosowanie ćwiczeń metody kinezjologii edukacyjnej Paula Dennisona w pracy pedagogicznej nauczyciela Zastosowanie ćwiczeń metody kinezjologii edukacyjnej Paula Dennisona w pracy pedagogicznej nauczyciela Chciałabym przekazać Państwu swoją fascynację metodą Paula Dennisona - Kinezjologią Edukacyjną - Gimnastyką Mózgu. Obecnie metoda ta jest coraz bardziej znana i coraz szerzej stosowana. Na kursach prowadzonych przez wykwalifikowanych instruktorów na terenie całej Polski zapoznało się już z nią ponad 10 tysięcy osób. Znakomite wyniki osiągają terapeuci w pracy z dziećmi, młodzieżą i ludźmi dorosłymi nad podnoszeniem ich możliwości psychofizycznego rozwoju, szczególnie zaś w pracy z dziećmi mającymi trudności w uczeniu się (w tym również dzieci specjalnej troski). Centrum Pomocy Psychologiczno - Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej włączyło Kinezjologię Edukacyjną do programu szkolenia przeznaczonego dla psychologów, pedagogów, nauczycieli przedszkoli i nauczania zintegrowanego oraz rodziców. Mam nadzieję, że metoda Paula Dennisona wzbudzi Państwa zainteresowanie i zachęci do bliższego zapoznania się z tą metodą oraz stosowania jej w codziennej praktyce pedagogicznej, gdyż wszystkim nam leży na sercu dobro dzieci. UCZENIE SIĘ NIE JEST PROCESEM ODBYWAJĄCYM SIĘ WYŁĄCZNIE W GŁOWIE. Wręcz przeciwnie, ciało gra integralna rolę w całej naszej aktywności intelektualnej, od najwcześniejszych ruchów aż do wieku starości. To zmysły naszego ciała karmią mózg informacjami z otoczenia, które są potrzebne do zrozumienia świata i z których korzysta się, aby stworzyć nowe możliwości. To właśnie ruch, w miarę jak staje się on coraz bardziej skomplikowany, wyraża wiedzę i zwiększa możliwości poznawcze. Jest to wniosek, który naukowe badania neurologiczne potwierdzają coraz bogatszymi szczegółami. Kinezjologia Edukacyjna stara się objaśnić, na jak wiele sposobów ruch inicjuje i wspiera procesy umysłowe. Od wczesnego niemowlęctwa poprzez całe życie ruch fizyczny odgrywa ważną rolę w tworzeniu sieci komórek nerwowych, które faktycznie stanowią istotę uczenia się. Wrażenie odbierane poprzez nasze oczy, uszy, nos, skórę i proprioreceptory (wrażenia z mięśni, ścięgien i układu przedsionkowego, które sprawią, że mózg może zdecydować o ruchu oraz pozycji ciała) stanowią podstawę wiedzy. Przez zbieranie wrażeń, które informują nas o świecie i o nas samych, ciało staje się pośrednikiem uczenia się. Głębokie związki łączą ciało, emocje i myśl. Pogląd na rolę procesów emocjonalnych zmienia się zgodnie z najnowszymi badaniami neurologicznymi. To co się wyłania, to nowy obraz emocji - emocje jako układ ciało - umysł, który dostarcza istotnych informacji dla procesu racjonalnego myślenia. Warto zwrócić uwagę na myślenie i na potrzebę ruchu dla zakotwiczenia myśli i budowania umiejętności, za pomocą których wyrażamy wiedzę, jako uczniowie uczący się przez całe życie. Niezależnie od tego, jak abstrakcyjne może wydawać się może nasze myślenie, może być ono zamanifestowane jedynie poprzez użycie mięśni ciała - mówienie, pisanie, tworzenie muzyki, kalkulowanie itp. To właśnie ciało zajmuje się mówieniem, skupianiem wzroku na stronie, trzymaniem ołówka, wykonywaniem utworów muzycznych. Bardzo istotna jest też potrzeba kontroli stresu, a także odżywianie i inne warunki fizyczne potrzebne do uczenia się. Stres, oprócz dobrze już znanych oddziaływań na zdrowie, ma również niezwykle szkodliwy wpływ na możliwości uczenia się. Stres jest podstawową przyczyną wielu problemów w uczeniu się u ludzi określanych jako "nadpobudliwi", cierpiący na zaburzenia koncentracji", "zaburzenia koncentracji wraz z nadpobudliwością". Aby zmniejszyć wpływ stresu na nasze życie przede wszystkim trzeba zwiększyć ilość ruchu w życiu, szczególnie ruchów integrujących, wymagających równowagi i koordynacji, ruchu, który wspomaga rozwój i funkcjonowanie układu nerwowego. Moja fascynacja rolą ruchu w procesie uczenia się zrodziła się z cudów, których byłam świadkiem, a które dotyczyły dzieci określonych jako "dzieci niewyuczalne". Pracując z tymi dziećmi odkryłam, że nauka przychodzi im łatwiej, gdy zajęcia zaczynają się od prostych, angażujących całe ciało ruchów integrujących. Moja fascynacja rosła, kiedy ja sama doświadczałam znacznie większej łatwości w myśleniu, komunikowaniu się i uczeniu się - czegokolwiek się tknęłam - od przygotowywania się do pracy, po zwykłe czynności dnia codziennego - jeśli przy tym wykonywałam takie właśnie ruchy. Własne obserwacje i praca z dziećmi z trudnościami w nauce doprowadziły mnie do uznania, że ruch aktywizuje połączenia nerwowe w całym ciele, tworząc z całego ciała instrument uczenia się, a uczenie się nie odbywa się jedynie w mózgu. Choć współczesna nauka pomaga nam w uznaniu roli ciała i potrzeby ruchu w uczeniu się, współczesne życie może sprawiać, że korzystanie z tego zrozumienia jest w dzisiejszych czasach trudniejsze, niż było to w przeszłości. Dzieci maja skłonność do spędzania dużej ilości czasu przed telewizorem , przy komputerach i - podobnie jak ich starsi towarzysze - rozwijają taki styl życia, który nie sprzyja regularnym ćwiczeniom. Kiedy mimo to ruszamy się, zaczynamy współzawodniczyć z innymi lub poruszamy się w sposób nieopanowany, co w obu przypadkach może grozić urazami. Nasza codzienna egzystencja jest pełna strachu przed przemocą, który jest dodatkowo potęgowany przez mass media. Zbyt często łatwo dostępnymi i zalecanymi alternatywami stresu i nadpobudliwości są różnego rodzaju środki farmakologiczne. Wszystkie te czynniki oraz wiele innych znacznie zmniejszają nasze zdolności uczenia się, bycia twórczym i pełnego wykorzystania naszych możliwości. Wierzę, że pierwszym krokiem w przeciwdziałaniu tym destruktywnym tendencjom, jest zrozumienie niewyobrażalnych, wrodzonych możliwości układu umysł - ciało i rola ruchu w aktywacji tych możliwości. Ma to ogromny, bezpośredni wpływ: na ludzi, którzy odkrywają, że ruch w znacznym stopniu poprawia nie tylko uczenie się, ale też trudności; na sposób, w jaki radzimy sobie ze stresem i zajmujemy się swoim zdrowiem; na ludzi biznesu, którzy muszą być aktywni pomimo dużego stresu; na ludzi starszych w ich staraniach, aby zachować klarowną myśl, pamięć i siłę życia; na pedagogów, nauczycieli i rodziców troszczących się o sukces swoich dzieci, i na dzieci i dorosłych, którzy zbyt szybko i na doczepnego zostali określeni jako: "niewyuczalni", "z zaburzeniem koncentracji wraz nadpobudliwością" lub "emocjonalnie upośledzeni" jak gdyby stanowili oni prawdziwą patologię. Ludzie ci odkryją efektywną niefarmakologiczną szansę, aby wziąć życie w swoje ręce, poprawić swoje możliwości uczenia się i twórczości oraz prowadzić wzbogacone i pełne radości życie. Wielu nauczycieli z różnych kultur intuicyjnie uznało, że do osiągnięcia pożądanych efektów nauczania liczb, liter i pisania powinno być połączone z dużą ilością ruchu. Największą przeszkodą w pełnym, szeroko rozpowszechnionym stosowaniu gimnastyki mózgu jest mocno zakorzenione mylne pojęcie naszego społeczeństwa, że umysł i ciało są odrębne - że ruch nie ma nic wspólnego z intelektem. Ta szczególnie błędna informacja stała się częścią naszego kulturowego dziedzictwa i jest przyjęta niemal przez całe społeczeństwo. Ludzie po prostu nie potrafią uwierzyć w to, że czynności fizyczne mogą pomóc w myśleniu. Mimo to 1 maja 1995 roku w Chicago zebrało się wielu wielkich amerykańskich naukowców prowadzących badania nad mózgiem, aby zbadać związek pomiędzy ruchem a uczeniem się. Ćwiczenia ruchowe, oprócz kształtowania mięśni, kości, serca i płuc, wzmacniają również zwoje podstawy mózgu, móżdżek i ciało modzelowate mózgu. Seria skoordynowanych ruchów powoduje wzrost neurotropin (naturalne czynniki neuronalnego wzrostu) i zwiększa liczbę połączeń między neuronami. Problemy w akceptacji gimnastyki mózgu spowodowane są również tym, że te skoordynowane ćwiczenia wydają się zbyt proste, aby działały. Większość ludzi wierzy w skomplikowane rozwiązania problemów. Jeżeli program nie jest trudny, kosztowny i wymagający wiele czasu, wydaje się, że jest mniej wartościowy. Ale zapewniam, że gdy wyjdziemy poza takie nasze myślenie, odkryjemy, że proste, zdroworozsądkowe rozwiązania często przynoszą najlepsze wyniki. Ogromnym sukcesem i atrakcją gimnastyki mózgu jest jej łatwość i użyteczność. Ludzie mogą wykonywać ćwiczenia w każdym czasie, by udoskonalić wszystko, cokolwiek właśnie robią. Jest to po prostu ruch - wolny i łatwy. PRZYKŁAD GIMNASTYKI MÓZGU Przedstawię kilka ćwiczeń gimnastyki mózgu i omówię ich funkcję w utrzymywaniu równowagi umysł - ciało podczas uczenia się, zaczynając od pewnego rutynowego stanu gotowości, którą nazywamy PAKE - pozytywne, aktywne, klarowne, energetyczne uczenie się. Ta sekwencja gotowości uczenia się jest zazwyczaj stosowana na początku dnia szkolnego, po przerwie i po obiedzie po to aby efektywnie przygotować uczniów do nauki. Stosuję ją przed każdą czynnością, w której chcę być całkowicie zintegrowana. To przygotowanie składa się z picia wody (niegazowanej) do energetycznego uczenia się i następnie punktów na myślenie, ruchów naprzemiennych i pozycji Cooka. RUCHY NAPRZEMIENNE Ruchy naprzemienne to po prostu naprzemienne chodzenie w miejscu. Przez dotyk prawym łokciem do lewego kolana i następnie lewym łokciem do prawego kolana pobudzane są równocześnie duże powierzchnie obu półkul mózgowych. Ruchy naprzemienne są jak świadome chodzenie, które przez ciało modzelowate wspomaga równowagę aktywacji nerwowej. Gdy wykonuje się je regularnie, w ciele modzelowatym tworzy się i pokrywa mieliną więcej sieci nerwowych i przez to szybciej i w sposób bardziej zintegrowany powstaje komunikacja między dwiema półkulami. Jest ona potrzebna do przyczynowo - skutkowego myślenia na wysokim poziomie. Ruchy naprzemienne powinny być wykonywane bardzo powoli. Ten prosty ruch aktywuje pełne funkcjonowanie mózgu i przekazywanie informacji do płatów czołowych. Pożądane jest w trakcie ćwiczeń patrzenie na znak "X". Ruchy naprzemienne są doskonałe do aktywizacji pełnego funkcjonowania umysłu /ciała nawet przed zajęciami fizycznymi, takimi jak sport lub taniec. Wykonywane bardzo szybko dodają dużo energii. POZYCJA COOKA Pozycję Cooka wykonuje się najpierw przekładając jedną kostkę nad drugą - tę, którą jest najwygodniej, krzyżując nogi. Następnie krzyżujemy ręce, dłonie łączymy razem i odwracamy. Wykonując to, wyprostuj ramiona przed sobą łącząc razem zewnętrzne strony dłoni, kciukami d o dołu. Teraz przenieś jedną ręką nad drugą wewnętrzną stroną do siebie i zamknij je splecionymi palcami. Następnie przetocz zamknięte ręce do tyłu i w stronę ciała tak, żeby w efekcie końcowym spoczywały na klatce piersiowej z łokciami w dół. To skomplikowane ćwiczenie naprzemienne posiada podobny integrujący efekt w mózgu jak ruchy naprzemienne. W zrównoważony sposób, świadomie aktywizuje uczuciowe i ruchowe obszary kory mózgowej każdej półkuli mózgu. W czasie wykonywania tej pozycji połóż język za zębami na podniebieniu. Ćwiczenie to składa się z dwóch części, przy czym pierwsza z nich ma trzy wersje ("spódnicową", "spodniową" i "leniuszek"). Dokładny ich opis znajdziecie Państwo na otrzymanych kartkach z opracowaniem ćwiczeń z zakresu kinezjologii edukacyjnej. II część ćwiczenia polega na tym, że stopy ustawiamy równolegle do siebie, ręce stykają się palcami, język na podniebieniu i zamknięte oczy jeśli chcemy się zrelaksować, a jeśli mamy zamiar przystąpić do działania po prostu otwieramy oczy i wykonujemy kilka głębokich oddechów. Jest to ćwiczenie z gimnastyi mózgu, którego używam najczęściej. Nauczyciele często używaja jej dla siebie, gdy gdy podnosi się ich poziom stresu i również po to, by uciszyć uczniów i przywrócić ich koncentrację, np. po przerwie. LENIWE ÓSEMKI DLA OCZU Leniwe ósemki dla oczu są podobne do leniwych ósemek do pisania, ale tu koncentrujemy się na ruchu oczu i poprawie koordynacji ręka - oko i oko - ręka. Te leniwe ósemki wykonuje się ćwicząc mięśnie oczu przez wodzenie wzrokiem za poruszającym się kciukiem, kiedy w polu widzenia opisuje on znak nieskończoności. Aby to zrobić, trzymaj kciuk na wysokości oka w linii środkowej ciała na odległość łokcia. Dla maksymalnej aktywności mięśni ruchy powinny być powolne i świadome. Tak kontynuuj równym, płynnym ruchem przynajmniej trzy razy każdą ręką. Potem obie ręce trzymaj razem kciukami tworząc X. Koncentrując się na środku X znów śledź złączone razem kciuki wykonujące wzór leniwej ósemki. Osoby w okularach mogą je zdjąć po to, żeby pole widzenia nie było ograniczone ramkami okularów. SŁOŃ Słoń jest jednym z najbardziej integrujących ćwiczeń gimnastyki mózgu. Wykonuje się je przez położenie lewego ucha na lewym ramieniu (wystarczająco mocno, aby utrzymać kawałek papieru pomiędzy uchem a ramieniem), a potem wyprostowanie lewej ręki jakby trąby. Przy rozluźnionych kolanach ręka maluje w polu środkowym wzór leniwej ósemki, zaczynając od środka, na zewnątrz i dookoła z oczami śledzącymi ruch końców palców. Dla osiągnięcia większego efektu, ćwiczenie to powinno być wykonywane powoli trzy do pięciu razy z lewym uchem na ramieniu i tyle razy z prawym ruchem na ramieniu. Dla osób przechodzących chroniczne infekcje ucha Słoń jest ćwiczeniem stanowiącym wyzwanie, ale po kilku tygodniach ćwiczeń, zauważą one wyraźne wyniki poprawy równowagi i stabilności. Jeśli Słoń jest wykonywany regularnie stymuluje cały układ przedsionkowy, ustanawiając od nowa sieci nerwowe, które mogły być zniszczone w wyniku przebytej infekcji ucha. Słoń jest również zalecany dla osób określanych jako osoby z zaburzeniem koncentracji, ponieważ ćwiczenie to wspomaga pełną aktywizację tworu siatkowego, tym samym poprawiając uwagę. KAPTUREK MYŚLICIELA Kapturek myśliciela pobudza cały mechanizm słuchu i wspomaga pamięć. Wykonuje się go przez kilkakrotne odwijanie uszu z góry do dołu. Kapturek myśliciela jest bardzo przydatny, gdy trzeba przypomnieć sobie jakąś informację podczas pisania sprawdzianu czy egzaminu. ENERGETYCZNE ZIEWANIE Energetyczne ziewanie wykonuje się masując mięśnie wokół stawu skroniowo - żuchwowego. Staw ten znajduje się do przodu od otworu słuchowego. Łączy on szczękę z żuchwą. Przez staw przebiegają pnie pięciu głównych nerwów czaszkowych, które zbierają informacje czuciowe z całej twarzy, mięśni oczu, języka i ust i aktywizują wszystkie mięśnie twarzy, oczu i ust odpowiedzialne za żucie i wydawanie głosu. Kiedy jesteśmy zestresowani, żuchwa często napina się i funkcje nerwowe z tego obszaru zmniejszają się. Ziewanie energetyczne rozluźnia cały obszar twarzy i przyjęcie informacji zmysłowych może odbyć się w bardziej efektowny sposób. Wspomaga też efektywność werbalizacji i komunikacji. Występujące u dzieci trudności z czytaniem, mogą być spowodowane złą współpracą oczu. Stres może też spowodować problemy ze słuchem. Napięcie w stawie skroniowo - żuchwowym może także utrudniać tym dzieciom werbalizację, która jest powiązana z przetwarzaniem myśli. Ziewanie energetyczne daje niesamowite efekty u tych dzieci. Przez rozluźnienie mięśni i wspomaganie pełnego funkcjonowania nerwów przebiegających w stawie skroniowo - żuchwowym udoskonalane są wszystkie funkcje nerwowe do oczu i z oczu, mięśni twarzy i ust. POMPOWANIE PIĘTĄ Stres może uruchomić odruch bezwarunkowy zwany odruchem ochrony ścięgna, który napina i skraca mięśnie brzuchate i płaszczykowate łydek. Pompowanie piętą to ćwiczenie wydłużające, które rozluźnia te mięśnie. Podczas wykonywania tego ćwiczenia płyn mózgowo - rdzeniowy przepływa bardziej swobodnie przez centralny układ nerwowy i komunikacja staje się ogólnie swobodniejsza. Pompowanie piętą jest wykonywane poprzez wydłużenie mięśni łydki jednej nogi podczas zginania kolana drugiej. Złap oparcie krzesła, utrzymując tors w miarę prosto i postaw jedna stopę (z podniesioną piętą) około trzydzieści centymetrów za drugą nogą. Weź głęboki wdech i przy wydechu obniż piętę tylnej nogi do ziemi i zegnij przednie kolano do przodu. Ćwiczenie to posiada ciekawe powiązanie ze zdolnościami werbalnymi i ogólnie wspomaga komunikację u dzieci z upośledzeniem mowy. AKUMULATOR Akumulator jest ćwiczeniem wydłużającym i pogłębiającym oddychanie, co zwiększa pobór tlenu, rozluźnia mięśnie szyi i ramion oraz wspomaga swobodny przepływ płynu mózgowo - rdzeniowego w centralnym układzie nerwowym. Akumulator pobudza również cały organizm, szczególnie po wyczerpującej pracy przy komputerze lub dłuższym siedzeniu. Aby wykonać akumulator połóż dłonie na stole przed sobą. Obniż brodę do piersi, czując napięcie z tyłu szyi i rozluźnione ramiona. Biorąc głęboki oddech, pochyl się do przodu z głową podnosząc brodę do góry i do dołu, pozwalając plecom wygiąć się trochę i otwierając klatkę piersiową. Następnie zrób wydech, zaokrąglając plecy i połóż brodę z powrotem na piersi. Organizowanie przerw na ćwiczenie Akumulatora po dziesięcio - lub piętnastominutowej sesji uczenia się reaktywuje koncentrację. Ciało ma okazję poruszać się w sposób, który aktywizuje układ przedsionkowy, budzi mózg, rozluźnia ramiona, co poprawia słyszenie i wprowadza więcej tlenu, by wspomagać funkcjonowanie układu nerwowego. Człowiek po tym ćwiczeniu jest aktywny, naenergetyzowany i gotowy do ponownego zebrania myśli. Gimnastyka mózgu jest efektywna dla każdego. Poprawia efektywność uczenia się i wyniki we wszystkich poznawczych przedsięwzięciach: komunikowaniu pomysłów i myśli, twórczości i występach artystycznych, muzyce, sporcie i tańcu i w większej wydajności pracy. Ponieważ ćwiczenia uwalniają od stresu i pomagają go opanować, gimnastyka mózgu przyczynia się również do poprawy ogólnego stanu zdrowia. Szkoły i wszelkie inne miejsca, gdzie ktoś się czegoś uczy, od przedszkoli do szkolenia w firmach, to oczywiste miejsca na wykorzystanie gimnastyki mózgu. Nie zdarzyło się jeszcze, aby ćwiczenia wykonywane przez różne grupy ludzi, w różnym wieku i o różnych profesjach nie przyniosły sukcesu jeszcze bardziej efektywnego uczenia się. Pomagają one dzieciom w przygotowaniu się do uczenia, a osobom starszym w zachowaniu aktywnego myślenia i pamięci. Ale najbardziej znaczące przykłady poprawy po gimnastyce mózgu zachodziły i zachodzą u dorosłych i dzieci, którzy zostali określeni jako "niewyuczalni", "z zaburzeniem koncentracji wraz z nadpobudliwością", "upośledzeniem emocjonalnym". Gimnastyka mózgu jest: niefarmakologiczna, prosta i bardzo efektywna. Zachowuje ona dobre zgranie układu umysł - ciało i pomaga wszystkim w ogólnym uczeniu się i rozumieniu. LITERATURA: Carla Hannaford "Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł". Polskie stowarzyszenie Kinezjologów we współpracy z Medyk Sp. z Warszawa 1995 Carla Hannaford "Podstawy kinezjologii edukacyjnej" Wydawca: oficyna Wydawnicza medyk sp. z Warszawa 1995 Opracowanie: Dorota Szczęsnowicz Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione. Ćwiczenia Paula Dennisona, twórcy kinezjologii edukacyjnej, zaczerpnięte z „Gimnastyki mózgu” systematycznie stosowane, mają na celu pobudzić różne obszary mózgu, polepszyć koncentrację. Są to przede wszystkim ćwiczenia koordynacji ruchowej całego ciała, koordynacji ruchowo- wzrokowej, koordynacji zmysłów słuchu, wzroku, równowagi, poruszania się w przestrzeni. Integrują pracę całego mózgu, wpływają na polepszenie procesu uczenia się i zwiększenie równowagi emocjonalnej. Przed rozpoczęciem ćwiczeń zachęcamy dzieci do picia wody niegazowanej. Woda jako najlepszy elektrolit zapewnia efektywne przyswajanie, przetwarzanie i przechowywanie zdobytych informacji, a także sprawny przebieg elektrycznych i chemicznych procesów w mózgu i całym ciele. Proponujemy ćwiczenia integrujące – połączenie afirmacji z ruchem, które rozładowują napięcie emocjonalne, a tym samym prowadzą do uspokojenia wewnętrznego i skierują nas na pozytywne myślenie. Pozycja siedząca, parami, nogi wyprostowane lub lekko zgięte, rozwarte, koniec stopy dotyka sąsiada. Skłony ku prawej, potem ku lewej nodze z wyciągniętymi rękami. Lewa ręka wraz ze skłonem wysuwa się ku prawej nodze z zawołaniem: cha!, potem prawa ręka ku lewej nodze ruchami płynnymi, trochę jakby pedałowanie rękami luźno w łokciu, cofa się do tyłu. Zaczynamy ruch ręki od punktu na końcu mostka. Myślimy o afirmacji, wypowiadamy ją głośno- Wiem, kim jestem. To co robię, jest wystarczająco dobre. Siedzimy na brzegu krzesła. Opuszkami palców, wskazującego- do małego dotykamy głowy nad małżowiną uszną, wokół jej górnej części. Kciuk nie przylega do głowy. Górną częścią ciała wykonujemy 3 obroty ciała (krążenia) w jednym i 3 w przeciwnym kierunku. Skłony niezbyt głębokie, język na podniebieniu, głęboki, równy oddech. Obroty najpierw w prawo. Myślimy o afirmacji i wypowiadamy ją- Jestem we właściwym miejscu, we właściwym czasie. Jestem w harmonii ze światem. Kładziemy się na podłodze, nogi ugięte w kolanach, stopy i kolana razem, stopy na podłodze. Rękami wyciągniętymi nieco do przodu, dłońmi złożonymi jak do modlitwy zakreślamy przed oczami leniewe ósemki (wzrok podąża za dłońmi), równocześnie nogi złączone w kolanach, przesuwamy ku podłodze w kierunku przeciwnym niż ręce, biodro unosi się. Dla ułatwienia możemy zacząć od samych ósemek rękami, włączając ruch nóg nieco później. Pamiętamy o afirmacji i wypowiadamy ją głośno- Wybieram to, co jest dla mnie dobre. Małgorzata Olas, Ewa Pacułt Katalog Agnieszka JastrzębskaRóżne, ArtykułyMetoda Paula Dennisona - kinezjologia edukacyjna, gimnastyka mózgu Metoda Paula Dennisona- kinezjologia edukacyjna- gimnastyka mózgu Jest to metoda mająca na celu pomóc w nauczaniu i uczeniu się, zaczynając od nauki szkolnej, a kończąc na rehabilitacji osób upośledzonych i niepełnosprawnych. Została stworzona w Stanach Zjednoczonych na początku lat 80 - tych. Od kilku lat metoda ta jest znana również w Polsce. Twórcą Kinezjologii Edukacyjnej, jej procesów oraz prekursorem w stosowanych badaniach mózgu jest Paul Dennison - doktor filozofii, który większą część życia zawodowego był pedagogiem. Kinezjologia Edukacyjna określana jest także jako Gimnastyka Mózgu. Jej głównym celem jest usunięcie w ludzkim ciele i mózgu ukrytych blokad. Ogromne, więc znaczenie gimnastyka mózgu ma dla dzieci dyslektycznych, dysortograficznych, dysgraficznych, nadpobudliwych, opóźnionych w rozwoju, z porażeniem mózgowym, czyli dla tych, u których współdziałanie obu półkul mózgowych jest zakłócone lub niepełne. Gimnastyka mózgu polega na świadomym wykorzystaniu mięśni celem wzbogacenia odpowiednich partii mózgu o nowe połączenia nerwowe, bo nasz mózg bardzo precyzyjnie współpracuje z ciałem. Kieruje on poszczególnymi częściami ciała poprzez impulsy rozchodzące się w układzie nerwowym. Impulsy te mają ważną zaletę - mogą wędrować w obu kierunkach: od mózgu do danej części ciała i od ciała do mózgu. Ćwiczenia Paula Dennisona prowadzą do sprawnego posługiwania się obiema półkulami mózgowymi. Według Dennisona ważnym czynnikiem sprzyjającym dobremu funkcjonowaniu ludzkiego organizmu jest picie dużej ilości wody, ponieważ bierze ona udział we wszystkich procesach zachodzących w organiźmie. Paul Dennison włączył do swej metody niektóre elementy akumpresury, aby stworzyć odpowiednie warunki sprzyjające uczeniu się. Najpierw pijemy wodę (dostarczamy organizmowi energii), potem masujemy punkty na myślenie, następnie wykonujemy ruchy naprzemienne. Ćwiczenia można przeprowadzać indywidualnie lub w grupach. Mają one również na celu rozwinąć w pełni ukryte dotąd potencjalne możliwośći dzieci. Ćwiczenia te umożliwiaja efektywniejsze uczenie się, polepszają kondycję fizyczną, psychiczną i duchową, a tym samym czynią człowieka spokojniejszym i bardziej szczęśliwym. Do najważniejszych ćwiczeń należy zaliczyć: - "leniwe ósemki" , doskonalą ruchy gałki ocznej, koordynację ręka- oko, poprawiają sprawność pisania. Ćwiczenia rozpoczynamy lewą ręką i kreślimy znak położonej ósemki. Znak ósemki zakreślamy tak, aby punkt przecięcia linii znajdował się na wysokości oczu, na wprost nosa. Ręka porusza się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, w górę, zatacza pętlę - "słoń" , daje poczucie równowagi i koncentrację, ułatwia zapamiętywanie cyfr i literowanie. Wygodna pozycja ciała, kolana lekko rozstawione. Głowa dotyka ramienia. Zakreślając ręką odpowiedni ruch śledzimy ją oczyma jak wyobrażoną przez siebie na dalszym planie ósemkę. - "sowa" , wzmacnia pamięć, wzmaga matematyczną precyzję, polepsza słuch. Chwytamy mocno i ściskamy mięsień barku lewego prawą dłonią. Powoli owracamy głowę spoglądając za siebie przez lewe ramię, głęboko oddychamy, opuszczamy luźno głowę, robimy głęboki wdech i rozluźniamy mięśnie karku. Powtarzamy ściskając drugi bark. - "ruchy naprzemienne" , poprawiają intuicję, wyostrzają jasność myślenia, poprawiają wymowę i pisownię. Ruch polega na jednoczesnym wymachu ręki do przeciwnej do niej nogi. W ten sposób uaktywniamy obie półkule mózgu do równoczesnej pracy. - "sięganie po piłkę" , (luźne skłony), wzrost pewności siebie, poczucie równowagi i koordynacja ciała, poprawa abstrakcyjnego myślenia. Nogi skrzyżowane w kostkach. Wykonujemy skłon klatką piersiową do nóg na wydechu. Sięgamy dłońmi jak najdalej przed wykonujemy przy podnoszeniu ciała. - "krążenie szyją" , odciążenie centralnego systemu nerwowego, prawidłowe oddychanie. Krążenia wykonujemy bardzo wolnym i delikatnym ruchem przenosząc głowę od jednego do drugiego koniec pomyśl, że po twojej szyi spływa ciepły wodospad. - "punkty na myślenie" , stymulują przepływ krwi do mózgu. Masujemy uszy. Chwytamy dwoma palcami najpierw lewe ucho, zaczynamy od góry małżowiny i pocieramy je. Końcówkę ucha ciągniemy w dół. Później masujemy drugie. Gimnastyka mózgu to metoda prosta, naturalna, wolna od środków farmakologicznych i efektywna. Ćwiczenia można wykonywać w każdym miejscu, w każdym czasie i bez wydatku finansowego. BIBLIOGGRAFIA: kinezjologia w dla wa 2002 r. z kursu "Gimnastyka Mózgu" edukacyjna, film metodyczno - instruktżowy,video. Opracowanie: mgr Agnieszka Jastrzębska Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione. Wstęp Kinezjologia Edukacyjna, zwana też Gimnastyką Mózgu, jest metodą wspomagającą naturalny rozwój psychofizyczny dziecka. To ćwiczenia relaksacyjne i energetyzujące służące integracji półkul mózgowych w celu efektywniejszego działania. Jej twórcą jest Paul Dennison , który wykorzystał ruch jako podstawę do uczenia się i funkcjonowania na optymalnym poziomie. Metoda ta jest prosta, sprzyja harmonijnemu rozwojowi, a stosowana cierpliwie i wytrwale, pomaga przezwyciężyć rozmaite trudności dziecka. P. Dennison uważa, że wiele pro¬blemów z intelektualnym i emo¬cjonalnym funkcjonowaniem człowieka wynika ze złego współdziałania obu półkul mózgowych i z braku równowagi między nimi. Mózg nie jest bo¬wiem narządem symetrycznym - każda z półkul ma nieco inne zadania. Lewa półkula jest odpowie¬dzialna za analizę szczegółów, wnioskowanie i operowanie mową. Prawa pamięta znajome twarze i steruje naszym życiem emocjonalnym, a choć nie włada językiem, nadaje naszym przeżyciom wyraz mimiczny (u osób leworęcznych role obydwu półkul są zwykle odwró¬cone). Dziecko, którego rozwój przebiega w sposób nieskrępo¬wany, w naturalny sposób ćwi¬czy obie półkule. Dzięki ich har¬monijnej współpracy z łatwością przyswaja sobie kolejne umiejętności i ma szansę na pełny rozwój swoich talentów. Brak równowagi między pracą obydwu półkul mózgowych prowadzi do rozmaitych zakłóceń. Dennison odkrył wysoką korelację pomiędzy niemożnością wykonywania ruchównaprzemiennych a tendencją do występowania trudności w uczeniu się. A wiadomo, żenajwiększe trudności z ruchami naprzemiennymi mają dzieci proponowane dzieciom są bardzo proste i bezpieczne. Wykonywane w odpo¬wiedni sposób pod okiem tera¬peuty prowadzą do lepszej współpracy obu terapia przynosi efekty. Entuzjaści metody Dennisona twierdzą, że dzie¬ciom, które wykonują te ćwi¬czenia, łatwiej mierzyć się z rzeczywistością. Stają się bar¬dziej otwarte na świat, odpor¬niejsze, łatwiej nawiązują kon¬takty z rówieśnikami. Cele główne: - aktywizacja mechanizmów naturalnego rozwoju; - wykorzystanie naturalnych możliwości uczenia się (naturalnych koordynacji i nawyków); - integracja funkcji półkul mózgowych; - integracja funkcji poziomów rozwoju mózgu; - rozwój ruchowy, emocjonalny i szczegółowe:Dziecko: • koncentruje się dłużej na powierzonym zadaniu;• stara się wykonywać polecenia nauczyciela;• wypowiada się w sposób bardziej komunikatywny;• jest bardziej aktywne;• potrafi się zrelaksować;• zapamiętuje szybciej proste, krótkie wierszyki;• lepiej radzi sobie ze stresem;• rozwija swoją koordynację wzrokowo-ruchową, Realizacji celów służą następujące zasady: - Zasada kształtowania pozytywnej Zasada dostosowania wymagań do potrzeb każdego Zasada zapewnienia poczucia bezpieczeństwa i akceptacji w Zasada życzliwej Zasada Zasada Zasada korekcji Zasada Zasada wiązania teorii z metody w praktyce: Ćwiczenia Dennisona powinny stanowić wstęp do głównego zajęcia, ponieważ dziecko staje się wtedy bardziej podatne na działania edukacyjne i terapeutyczne. Pierwszy etap przygotowawczy tej metody to: - Picie wody, - Punkty na myślenie,- Ruchy naprzemienne,- Pozycja Cook’a (Dennisona) Ten etap pobudza i dotlenia mózg, integruje działanie obu półkul mózgowych, łączy emocje z myśleniem racjonalnym. Woda odgrywa podstawową rolę jako substancja warunkująca i wspomagająca proces uczenia się i myślenia. Jako uniwersalny rozpuszczalnik jest konieczna do transmisji elektrycznych w układzie nerwowym i utrzymania w naszym ciele właściwego potencjału ćwiczenia mózgu działają na rozwój poszczególnych umiejętności i tak:- Ruchy naprzemienne – usprawniają wykonywanie zajęć domowych, uczenie się, koordynację ciała na zajęciach sportowych. - Leniwe ósemki – ćwiczenie to poprawia płynność czytania ze zrozumieniem, zapamiętywania, słuchania i myślenia jednocześnie oraz koordynację ręka-oko i Rysowanie oburącz – poprawia pisanie i rysowanie, powoduje rozwój twórczego myślenia, zdolności plastycznych, pomaga w dostrzeganiu kierunków, poprawia koordynację ręka –oko. - Alfabetyczne ósemki – ćwiczenie to poprawia samą technikę pisania, literowania, ortografię, rysowanie oraz koordynację wzrokowo-ruchową, doskonali pisemną Słoń – pomaga lepiej słuchać, aktywuje zmysł równowagi. Rozwija umiejętność matematyczne i jasność wypowiadania Krążenie szyją – pomaga w utrzymaniu równowagi osobistej w samolocie, samochodzie; ułatwia pracę przy komputerze, uczenie się matematyki, wzmacnia siłę Kołyska – ułatwia uczenie się i wypowiadanie; poprawia sprawność potrzebną do gier i zajęć sportowych, ułatwia głośne Oddychanie przeponowe – ćwiczenie to zwiększa pojemność płuc, poprawia dotlenienie organizmu. Wpływa korzystnie na głos, stabilność, ekspresję wypowiedzi oraz prawidłowe formułowanie Energetyzator- wyzwala myślenie twórcze, odpręża, poprawia Punkty ziemi – ćwiczenie to poprawia akomodację wzroku, koncentrację wzroku na przedmiotach, ułatwia odwzorowywanie i uczenie się. - Punkty przestrzeni – ćwiczenie to odświeża umysł, pomaga rozluźnić się i uspokoić przed sytuacjami powodującymi stres. Poprawia umiejętności potrzebne do gier i zajęć Punkty równowagi – dotykanie tych punktów ułatwia podejmowanie decyzji, koncentrację, myślenie kojarzeniowe, wyostrza zmysły. Poprawia umiejętność uczenia się, samopoczucie, poczucie równowagi w samolocie oraz umiejętności do gier i zajęć. - Energetyczne ziewanie – odpręża mózg, relaksuje narząd wzroku i poprawia wzrok; poprawia równowagę i wzmacnia Kapturek myśliciela – ćwiczenie wyostrza słuch, ułatwia jasne wypowiadanie się, poprawia pamięć. - Sowa - ćwiczenie to poprawia koncentrację, umiejętności Aktywna ręka – wzmacnia koncentrację, poprawia charakter pisma, ułatwia Zginanie stopy – zmniejsza kłopoty językowe, poprawia pamięć, koncentrację, ułatwia rozumienie i Pompowanie piętą – poprawia koncentrację, umiejętności matematyczne, wymowę, twórcze rysowanie i formułowanie Luźne skłony – ułatwiają uczenie Wypady – ćwiczenie to ułatwia czytanie ze zrozumieniem, poprawia pamięć i Punkty pozytywne – ćwiczenie to odpręża i uspokaja, odblokowuje pamięć, ogólnie ułatwia uczenie się, poprawia samopoczucie. Ćwiczenia w/w dostosowuje się do celów zajęć i dobiera się adekwatnie do potrzeb konkretnego dziecka. Ćwiczenia te usprawniają nieprawidłowo rozwijające się funkcje, poprawiają kondycję, likwidują wzmożone napięcie, działają relaksacyjnie na organizm osiągnięć celów: Ćwiczenia Gimnastyki Mózgu wprowadza się stopniowo. Wykonuje się je powoli i spokojnie. Obowiązuje zasada, że zaczyna się wprowadzać kolejne, nowe ćwiczenie, gdy poprzednie jest opanowane. Pozycję wyjściową można zmieniać, dostosowując ją do warunków i możliwości dziecka. Aby osiągnąć zadowalające efekty, Gimnastykę Mózgu stosuje się przez dłuższy okres - systematycznie, najlepiej codziennie, nie tylko na zajęciach, ale także w domu. Przewidywane osiągnięcia Działania Kinezjologii Edukacyjnej powodują dość szybkie i długotrwałe zmiany, poprzez rzeczywiste budowanie powiązań nerwowych w obrębie mózgu i ciała, dzięki czemu uczenie przebiega szybciej, efektywniej, a co ważniejsze - bezstresowo. Efekty regularnie stosowanej Gimnastyki Mózgu to poprawa koncentracji uwagi, • poprawa koordynacji i sprawność widzenia, słuchania i myślenia,• lepsza umiejętność relaksacji• szybsza gotowość do wykonywania zadań,• szybsze i efektywniejsze zapamiętywanie,• poprawa koordynacji wzrokowo- ruchowej, • poprawa oddychania,• poprawa umiejętności wysławiania się, rozumienia poleceń, • zwiększanie zdolności manualnych,• uaktywnianie lewej półkuli mózgu, odpowiedzialnej za umiejętności, • synchronizacja współpracy obu półkul zajęcia TEMAT: „Jesteśmy w lesie”Cele:Dziecko: - zaspakaja potrzebę ruchu w sposób kontrolowany i społecznie akceptowany, - kształci umiejętność koncentracji uwagi,- rozpoznaje i nazywa ilustracje zająca, kartki, kredki świecowe, muzyka relaksacyjna z odgłosami różnych gatunków ptaków. Przebieg: 1. „Wiewiórki”- zabawa na powitanie. Przywitanie rozpoczynamy wierszem: „Kiedy się z sobą witają wiewiórkiTo grzecznie mówią sobie –dzień dobry” 2. „Sowa” - ćwiczenie rozluźniające w pozycji stojącej. Dziecko chwyta jedną ręką i ściskają mięsnie barku. Odwraca głowę powoli, żeby popatrzeć przez ramię. Wyprost i głębokie oddechy. Następnie obraca głowę przez drugie ramię. Potem opuszcza głowę do przodu, dotykając głową klatki piersiowej, rozluźniając się. Powtarzamy ćwiczenie zaczynając od chwytu za drugi bark. (Ćwiczenie zapożyczone z techniki P. Dennisona).3. „Jaką minę przedstawia zajączek?”- zagadki pantomimiczne. Dziecko losuje obrazki zajączka przedstawiające minę radosną i smutną. Zadaniem dziecka jest przedstawienie takiej samej miny jak na wylosowanym obrazku i określenie nastroju zajączka. 4. „ Jak wygląda las?”- oglądanie ilustracji przedstawiających las i rysowanie go kredkami świecowymi podczas słuchania muzyki relaksacyjnej z odgłosami różnych gatunków ptaków. 5. „Mały niedźwiadek” – słuchanie bajki relaksacyjnej (bajkoterapia). Przed opowiadaniem osoba prowadząca wprowadza dziecko w stan rozluźnienia, mówiąc „Teraz posłuchamy bajeczki, usiądź wygodnie, jeszcze wygodniej, posłuchaj swojego oddechu, zamknijcie oczy.” Wypowiadanym słowom bajki towarzyszyć może muzyka niedźwiadekMały niedźwiadek szedł wolno przez las. Czuł ogarniające go zmęczenie, nóżki zrobiły się jakieś ciężkie i nie chciały odrywać się od ziemi. Rozglądał się dookoła, szukając miejsca do odpoczynku. Drzewa rosły tutaj rzadziej, słońce coraz swobodniej przeciskało się przez konary drzew, oświetlając wszystko niedaleko jest jakaś polanka, tam sobie odpocznę - pomyślał miś. I rzeczywiście, po chwili jego oczom ukazała się mała łączka otoczona ze wszystkich stron drzewami. Stanął na jej skraju i znieruchomiał z zachwytu: niskie krzewy, trawa, kwiaty jak kolorowy dywan rozkładały się u jego stóp. Na środku łączki zajączki, króliczki, ba, nawet myszki wygrzewały się w promieniach słońca. Spojrzał na niebo. Było bezchmurne, słońce jakby wiedziało, że zwierzęta oczekują na jego promienie, bo świeciło bardzo mocno. Miś wystawił pyszczek do słońca i poczuł, jak przyjemne ciepło obejmuje najpierw jego głowę, a potem całe ciało. Usłyszał lekki szum wiatru i brzęczenie owadów, które unosiły się nad kwiatami. Głęboko odetchnął. W nos wkręcał się delikatny zapach trawy i jest wspaniałe miejsce do odpoczynku - pomyślał, po czym położył się wygodnie na trawie, jak na kocyku, łapki podłożył sobie pod głowę. Zamknął oczy. Odpoczywał. Oddychał miarowo i spokojnie. Zrobił głęboki wdech, wciągnął powietrze przez nos, a po chwili wypuścił je. Powtórzył to jeszcze raz. Czuł, jak z każdym wydechem pozbywa się zmęczenia. Był teraz przyjemnie rozluźniony, poczuł się ciężki i bezwładny. Jego głowa, brzuszek i nóżki były jak z ołowiu. Wtulił się w trawkę jak w kołderkę. Było mu bardzo wygodnie. Oddychał równo i miarowo, jego klatka piersiowa spokojnie w rytm wdechu i wydechu unosiła się i opadała, tak jak fale morskie, kiedy wolno i leniwie przybijają do brzegu. Poczuł się teraz tak dobrze ! Delikatny wiaterek przesuwał się po całym jego ciele, rozpoczynając od czubka głowy aż po koniuszki łapek, zabierając z niego zmęczenie i napięcie. Robił to raz i drugi, powtarzał wiele razy. Promienie słońca przyjemnie ogrzewały. Miś odpoczywał. Po chwili zasnął, a razem z nim zajączki, króliczki i nawet małe myszki. Zrobiło się tak cicho, że nie słychać było nawet brzęczenia pszczół. Słońce wolno szło po niebie. Nagle, nie wiadomo skąd, pojawiły się małe chmurki, rozpoczęły zabawę w chowanego, biegały po całym niebie, zagradzały drogę promyczkom, które płynęły na ziemię. Wiatr zaczął silniej dmuchać, łączka budziła się ze snu. Zabrzęczały pszczółki, które znowu zabrały się do zbierania miodu z kwiatów, ptaszki rozpoczęły swe trele, a motyle rozpościerając skrzydełka, unosiły się nad roślinkami. Wtem jeden z nich, taki najmniejszy motylek usiadł na nosku niedźwiadka i w rezultacie niechcący go przebudził. Miś leniwie otworzył oczy. Przetarł je łapkami. Ziewnął raz i drugi, przeciągnął się. Wiaterek tymczasem nagle zawirował, zatańczył i chłodnym powietrzem orzeźwił go. Najpierw dotknął jego łap. Wniknęła w nie ożywcza siła, miś poczuł, jakby zanurzył je w chłodnym strumyku. Ten przyjemny, orzeźwiający dotyk przenikał coraz wyżej i wyżej, jak prysznic ogarnął ciało, dając energię, przepełniając siłą. Miś łapkami, główką, nóżkami. Wstał, otrzepał futerko, poczuł się odprężony i wypoczęty. Wiaterek wzmagał się, coraz silniej, tańcząc po łące i zachęcając wszystkich do zabawy. W jego rytm pochylały się trawy, kwiatki, a nawet krzewy ruszały swymi gałązkami jak wypocząłem - pomyślał miś. - Jutro na pewno tutaj powrócę, ale teraz już pora wracać do domu. Czeka tam przecież na mnie mama i przepyszny podwieczorek. W tym momencie pogłaskał się po brzuszku i ruszył energicznie, podskakując w rytm podmuchów, w kierunku swego Pożegnanie - wierszem Pt. „Wiewiórka” „Kiedy się wiewiórka z wiewiórkąrozstaje, to do widzeniamówi nawzajem”.SCENARIUSZ ZAJĘCIATEMAT: Jesienne - poznawanie sposobu oddychania przeponowego jako podstawowego ćwiczenia wyciszającego, - doskonalenie umiejętności przyjmowania pozycji Dennisona z jednoczesnym nastawieniem na głęboki relaks i twórczy odpoczynek, - zachęcanie do wykorzystywania zdobytych umiejętności według własnych potrzeb, - budowanie poczucia własnej świeżo zerwane liście, kosz na liście, liście z białego kartonu (nienaturalnie dużych rozmiarów), farby, pędzle, 1. Powitanie dziecka piosenką śpiewaną na melodię "Panie Janie":„Witaj Basiu, jak się masz, jak się masz?Wszyscy Cię lubimy, wszyscy Cię lubimy, listek weź. „Dziecko wybiera sobie listek z kosza, siada na dywanie i kładzie listek przed Zabawy twórczea) „Jak można się bawić liściem?" - naśladowanie wiatru - dmuchanie na liść;- kapelusz, kolczyki - ubieranie siebie w liść;b) Lustro z liścia - "przeglądamy się", stroimy śmieszne miny;c) Propozycje dziecka; d) "Czy liście można usłyszeć?" - liście szeleszczą, szumią;Przyłóż swój listek do ucha i posłuchaj, co mówi Twój listek3. Rozwijanie inwencji twórczej - ilustracja ruchowa piosenki pt. Kolorowe listki (słowa i muzyka D. i K. Jagiełło) 4. " Oddychanie Przeponowe"1. Dziecko kładzie się na kocyk, na brzuchu kładzie sobie listek. Brzuch zamienia się w kołyskę dla listka. Wdech nosem - brzuch podnosi się do góry, wydech ustami - brzuch opada. W czasie wydechu ustami można cichutko wypowiadać "psss..."5. "Pozycja Dennisona "1. Nauczyciel mówi:"Zamknij oczy. Język ułóż do góry na podniebieniu twardym. Oddychaj spokojnie. Wyobraź sobie, że jesteś małym, kolorowym listkiem. Fruwasz, a właściwie tańczysz sobie wysoko, wysoko w powietrzu. Wiatr unosi Cię, aż pod chmury i jeszcze wyżej. Wiatr jest lekki, łagodny. Nuci Ci jesienną piosenką, śpiewa ją specjalnie dla Ciebie. Rozglądasz się dokoła. Widzisz niebieskie niebo, żółte słońce, a może widzisz z wysokości, jakiego koloru jest las, morze, łąka, Twój dom. Za chwilę wiatr opuści Cię na ziemię, w miejscu, gdzie jest Ci dobrze, gdzie czujesz się szczęśliwy." 6. Jesienne liście - malowanie farbami liści wyciętych z białego kartonu, nienaturalnie dużych Gardzelewska B. : Kinezjologia edukacyjna jako wsparcie dla uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych, W: Terapia pedagogiczna. T. II : zagadnienia praktyczne i propozycje zajęć, Red. naukowa Ewa Małgorzata Skorek, Kraków 2004.• Hannaford C. : Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł, Warszawa 1998.• Mańkowska I. : Kreowanie rozwoju dziecka : kinezjologia edukacyjna i inne nowoczesne metody terapeutyczne w praktyce, Gdynia 2005.• Opatowiecka M. : Kinezjologia edukacja Paula Dennisona. „Remedium” 1998 nr 10 • Twórcza kinezjologia w praktyce : propozycje dla każdego. Wybór scenariuszy i red. merytoryczna Joanna Zwoleńska, Warszawa 2004,

kinezjologia edukacyjna paula dennisona ćwiczenia